Cordanoğlu / Vural Ailesi · Sayfa 10
Dağönü Köyü
Cordanoğulları'nın atalarından gelen köy — eski adıyla Hanlut
🏔 Ailenin Kökündeki Köy

Cordanoğulları ailesinin kökü, Trabzon'un Hayrat ilçesine bağlı Dağönü köyüne uzanır. Osmanlı belgelerinde "Hanlut" adıyla geçen bu dağ köyü, ailenin 1800'lerin başına kadar yaşadığı, "Varhalı Cordanlı" mahallesinin bulunduğu yerleşimdir.

Dağönü, Karadeniz kıyısından uzakta, yüksek dağlarda konumlanan zorlu coğrafyasıyla hem ailenin dayanıklılığını şekillendirmiş hem de sonunda terk edilerek Aşağı Kışlacık'a göçü zorunlu kılmıştır.

📍 Köy Kimliği
Dağönü — Temel Bilgiler
Eski Adı
Hanlut
İlçe
Hayrat / Trabzon
Güncel Nüfus
~310 kişi
1681 Nüfusu
36 hane (Müslüman)
İklim
Karadeniz — yüksek dağ
Geçim
Çay, fındık, hayvancılık
Dini Yapı
10 cami, 3 mescid
Önemli Şahsiyet
Haçkalı Baba (1864–)
📅 Köyün Tarihi
  • 1554 (tahmini)
    Kuruluş — İlk Osmanlı Kaydı
    Osmanlı tahrir defterlerinde köy 1554 sonrasında kayda geçmiştir. İlk dönem kaydında erkek nüfus olarak 13 ispenç ve 2 bennak yazılıdır.
  • 1583
    Osmanlı Tahrir Kaydı
    1583 yılı kaydında köydeki erkek nüfus 13 ispenç ve 2 bennak olarak kaydedilmiştir. Bu dönemde köy Hanlut adıyla bilinmektedir.
  • 1681
    Avarız Defteri — 36 Müslüman Hane
    Avarız Defteri'nde Hanlut adıyla yer alan köyde tamamı Müslüman 36 avarız neferi kaydedilmiştir. Cordanoğulları bu dönemde Varhalı Cordanlı mahallesinde ikamet etmekteydi.
  • 1800'ler başı
    Cordanoğulları Göç Ediyor
    Cordanoğulları (Vurallar), Koskoroğulları (Kayalar) ve Abdioğulları (Aydınlar) birlikte Hanlut'tan Aşağı Kışlacık'a kalıcı olarak göç etti. Dağ köyünün zorlu iklimi ve kıyı bölgelerinin tarım potansiyeli bu göçün başlıca nedenleridir.
  • 1864
    Haçkalı Baba Doğdu
    Köyün manevi lideri ve son dönem Trabzon evliyalarından sayılan Haçkalı Baba (asıl adı Mustafa), 1864'te Dağönü'de dünyaya geldi. On iki tarikatın şeyhi olarak kabul edilir.
  • Cumhuriyet dönemi
    Hanlut'tan Dağönü'ne
    Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte köy adı Türkçeleştirilerek "Dağönü" olarak değiştirildi. Of kazasına bağlı köy statüsündeydi; 1990'da Hayrat'ın ilçe olmasıyla Hayrat'a bağlandı.
  • 2013 sonrası
    Mahalle Statüsü
    Büyükşehir yasasıyla köy statüsünden mahalle statüsüne geçen Dağönü, Hayrat ilçesine bağlı mahalle olarak tescillendi. Güncel nüfusu yaklaşık 310 kişidir.
🏠 Cordanoğulları'nın Mahallesi

Osmanlı belgelerinde Hanlut köyü içinde birden fazla mahalle ya da yerleşim birimi mevcuttu. Cordanoğulları ailesinin kökü bu mahallelerden birine dayanmaktadır:

Varhalı Cordanlı Mahallesi
Cordanoğulları ailesinin Osmanlı belgelerindeki kaydı "Hanlut-cordanlı" şeklindedir. Bu ifade, ailenin Hanlut (Dağönü) köyünün Cordanlı mahallesine mensup olduğunu göstermektedir. Cordanlı adı, ailenin Kuman/Kıpçak boylu Cordan sülalesine mensubiyetinin mekânsal yansımasıdır.

Prof. Dr. İbrahim Tellioğlu, Osmanlı tapu tahrir defterlerine dayanarak bu bağlantıyı akademik olarak doğrulamaktadır: "Çaykara'ya bağlı Dağönü (Hanlut) köyünün Cordanlı mahallesi Cordanlardan adını almıştır." Aynı çalışmada Yusufeli/Demirkent nahiyesinde Osmanlı öncesi döneme ait Cordan/Yortan beye ait mülklerden de söz edilmektedir — bu, sülale adının bölgede yalnızca bir mahalle adı değil, bir hâkim aile unvanı olarak da işlev gördüğüne işaret etmektedir.

Kaynak: Tellioğlu, İ. (2015). Doğu Karadeniz Kıpçakları. Karadeniz Araştırmaları, 12(48), s. 70. Makale ↗  PDF ↓
🏔 Coğrafya ve Doğa
🏔 Yüksek Dağ İklimi
Dağönü, Karadeniz ikliminin etkisi altında olmakla birlikte yüksek konumu nedeniyle sert geçen kışlar yaşanır. 2008 anketinde kış mevsiminde köyde nüfusa rastlanmamıştır; bu, köyün mevsimlik bir yerleşime dönüştüğünü ortaya koyar.
🌿 Tarım
Bölgenin iklim yapısına uygun olarak çay ve fındık yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ayrıca geleneksel hayvancılık da önemli geçim kaynaklarından biridir. Son yıllarda genç nüfusun şehirlere göçüyle tarım alanları daralma eğilimindedir.
🏠 Köy Yapısı
Köyde ilkokul bulunmamaktadır; eğitim taşımalı sistemle sağlanmaktadır. Altyapı hizmetleri sınırlıdır. 10 cami ve 3 mescid köyün derin dini geleneğinin günümüzdeki izleridir.
📍 Konum
Trabzon ili Hayrat ilçesine bağlıdır. Hayrat, 1990'da ilçe statüsü kazanmadan önce Of'a bağlı bir bucak merkeziydi. Dağönü, Hayrat ilçe merkezine birkaç km mesafede dağlık arazide yer alır.
✨ Köyün Manevi Mirası
Haçkalı Baba — Dağönü'nün Evliyası
Son dönem Trabzon evliyaları arasında sayılan Haçkalı Baba (asıl adı Mustafa), 1864'te Dağönü'de doğmuştur. Babası İbrahim Efendi ile birlikte küçük yaşlardan itibaren ilim ve irfan yolunda ilerlemiştir. On iki tarikatın şeyhi olarak kabul edilen Haçkalı Baba, Kurtuluş Savaşı sırasında "Vurun aslanlarım!" diyerek askerleri motive ettiği rivayet edilmektedir.

Haçkalı Baba'nın Dağönü'deki varlığı, köyün yalnızca Cordanoğulları için değil, tüm bölge için önemli bir manevi merkez olduğunu göstermektedir. Cordanoğulları, bu manevi atmosferde yetişen bir ailedir.
"1681 yılı Avarız Defterinde Hanlud adıyla yer alan köyde, tamamı Müslüman 36 avarız neferi kaydedilmiştir."
— tr.wikipedia.org/wiki/Dağönü,_Hayrat — Osmanlı nüfus kayıtları
"Çaykara'ya bağlı Dağönü (Hanlut) köyünün Cordanlı mahallesi Cordanlardan adını almıştır. Tapu tahrir defterlerinde, Yusufeli'nin Demirkent (Erkinis) nahiyesinde Osmanlı fethi öncesi Cordan/Yortan beye ait mülklerden bahsedilmektedir."
— Tellioğlu, İ. (2015). Doğu Karadeniz Kıpçakları. Karadeniz Araştırmaları, 12(48), s. 70.  Makale ↗  PDF ↓
📚 Akademik Kaynakça

[1] Tellioğlu, İ. (2015). Doğu Karadeniz Kıpçakları. Karadeniz Araştırmaları, 12(48), 59-78.  [Makale Sayfası ↗]  [PDF ↓]

[2] Kıldıroğlu, M. (t.y.). Kıpçakların Çortan/Cordan/Yortan Boyu Hakkında. BELGÜ — Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi.  [PDF İndir ↗]

[3] Sanlier-Zando.com. Aşağı Kışlacık Köyü Tarihi.  [Siteye Git ↗]

🔗 Diğer Kaynaklar: Wikipedia — Dağönü, Hayrat · koylerim.com — Dağönü Köyü · ozhanozturk.com — Of, Hayrat, Çaykara Tarihi