Cordanoğlu / Vural Ailesi · Sayfa 2
Ailenin Kökeni
Dağönü (Hanlut) — Cordanoğullarının anayurdu
🏠 Nereden Geldik?

Cordanoğulları'nın kökleri, Trabzon'un Hayrat ilçesine bağlı Dağönü köyüne dayanmaktadır. Köyün Osmanlı belgelerindeki eski adı "Hanlut"tur. Sanlier-Zando kaynağına göre Dağönü'den Aşağı Kışlacık'a göç eden aile, eski belgelerimizde "Hanlut-cordanlı" ibaresiyle anılmaktaydı — bu ibare hem kökenin köyünü hem de aile adını bir arada taşımaktadır.

1800'lü yılların başında gerçekleşen bu göç, ailenin bugünkü Vural, Cordan, Cordanoğlu, Vuraloğlu, Üstünel ve Dosun soyadlı kollarının başlangıç noktasıdır.

🚌 Göç Yolu
Dağönü'den Aşağı Kışlacık'a
Dağönü Eski adı: Hanlut
→
Hayrat İlçesi 1800'ler başı
→
Of İlçesi Kıyı yolu
→
Aşağı Kışlacık Kalıcı yerleşim
Dağönü, deniz seviyesinden yüksekte yer alan bir dağ köyüdür. Kışın nüfusu neredeyse sıfıra inen bu köyden pek çok aile, daha uygun iklim ve geçim koşulları arayan aile kolları halinde kıyı bölgelerine göç etmiştir. Cordanoğulları da bu göç dalgasının bir parçası olarak Of ilçesinin Aşağı Kışlacık köyüne yerleşmiştir.
📅 Dağönü (Hanlut) Tarihi
  • 1554 SONRASI
    Köyün Kuruluşu
    Wikipedia kaydına göre Dağönü, 1554 yılından sonra kurulmuştur. Osmanlı tahrir defterlerine henüz girmemiş olan köy, bu tarihten sonra kaydedilmeye başlanmıştır.
  • 1583
    İlk Osmanlı Kaydı
    "Hanlud diğer adıyla Eğridere" olarak belgelenen köyde 1583 yılında 13 ispenç ve 2 bennak erkek nüfus kaydedilmiştir. Tamamı Müslüman olan bu topluluk, köyün erken dönem sakinleridir.
  • 1681
    Avarız Defteri Kaydı
    1681 yılı Avarız Defterinde "Hanlud" adıyla kaydedilen köyde tamamı Müslüman 36 avarız neferi bulunmaktadır. Bu, köyün yerleşik bir topluluk haline geldiğini göstermektedir.
  • 1800'ler BAŞI
    Cordanoğulları'nın Göçü
    Dağönü'nün "Varhalı Cordanlı" mahallesinden Cordanoğulları, Of ilçesinin Aşağı Kışlacık köyüne göç etmiştir. Aynı dönemde Koskoroğulları ve Abdioğulları da bu köyden Aşağı Kışlacık'a yerleşmiştir.
  • 1864
    Haçkalı Baba'nın Doğumu
    Dağönü'nün en tanınan şahsiyeti, evliya olarak kabul edilen Haçkalı Baba (asıl adı Mustafa) bu köyde dünyaya gelmiştir. On iki tarikatın şeyhi olarak kabul edilen bu zat, Kurtuluş Savaşı'nda da manevi destek vermiştir.
  • 1990
    Hayrat'ın İlçe Oluşu
    1969'dan beri Of'a bağlı belde olan Hayrat, 20 Mayıs 1990'da ilçe statüsü kazanmıştır. Dağönü bu tarihten itibaren Hayrat ilçesine bağlı mahalle olmuştur.
  • GÜNÜMÜZ
    Köyün Bugünkü Durumu
    2008 yılında yapılan anket çalışmasında kış mevsiminde nüfusa rastlanmamıştır. 830 hane kaydı bulunmasına karşın büyük çoğunluk şehirlerde yaşamaktadır. Köyde 10 cami ve 3 mescid bulunmaktadır.
🏔 Dağönü'nün Özellikleri
📍 Konum
Trabzon iline bağlı Hayrat ilçesinde yer alır. Deniz seviyesinden yüksekte, dağlık bir arazide kurulmuştur. Karadeniz iklimine tabidir — yılın her döneminde bol yağış alır.
📄 Osmanlı Adı
Köyün eski adı "Hanlut"tur. 1583 tarihli Osmanlı belgesinde "Hanlud diğer adıyla Eğridere" olarak geçmektedir. Cordanoğulları'nın atası "Hanlut-cordanlı" ibaresiyle anılırdı.
🏫 Mahalleler
Köy birden fazla mahalliden oluşur. Bunlardan biri "Varhalı Cordanlı" mahallesedir — adından da anlaşıldığı üzere bu mahalle, Cordanoğulları ailesinin yerleşim merkeziydi.
🏫 Camiler
Köyde 10 cami ve 3 mescid bulunmaktadır. Bu sayı, köyün dini ve kültürel açıdan ne denli köklü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Of ve Hayrat yöresi her zaman güçlü bir ilim geleneğiyle tanınmıştır.
🌿 Tarım
Köy halkı geçimini tarım ve hayvancılıkla sağlamıştır. Karadeniz iklimine uygun olarak çay ve fındık yetiştiriciliği başlıca tarımsal faaliyetlerdir.
👪 Nüfus
Kayıtlarda 830 hane görünse de gerçek kış nüfusu çok daha düşüktür. İstanbul, Ankara, Bursa ve Trabzon'a yoğun göç verilmiştir. Ekonomik sebepler ve iklim zorlukları göçün başlıca nedenleridir.
"Dağönü köyünden (Hanlut-cordanlı) Cordanoğulları (Vurallar) gelmişlerdir. Yine Dağönü köyünden (Hanlut) Koskoroğulları (Kayalar) ve Abdioğulları (Aydınlar) gelmişlerdir."
— sanlier-zando.com, Aşağı Kışlacık Köyü tarihi
🏭 Dağönü'nün Manevi Mirası
Haçkalı Baba — Köyün En Tanınan Şahsiyeti
Asıl adı Mustafa olan Haçkalı Baba, 1864 yılında Dağönü'de dünyaya gelmiştir. Babası İbrahim Efendi'nin gözetiminde küçük yaştan itibaren ilim yoluna girmiş; on iki tarikatın şeyhi olarak kabul edilmiştir. Kurtuluş Savaşı sırasında "Vurun aslanlarım!" diyerek askerleri motive ettiği ve köyden köye dolaşarak moral verdiği anlatılmaktadır.

Cordanoğulları, bu manevi mirasın yetiştiği topraklardan gelmiştir. Ailenin Aşağı Kışlacık'taki alim ve din adamları geleneği (Molla Halim Cordanoğlu dahil) bu köklerin devamı niteliğindedir.
📄 "Cordan" Adının Bilimsel Kökeni

Osmanlı belgelerinde ailenin atası "Hanlut-cordanlı" ibaresiyle anılmaktadır. "Hanlut" kökenin köyünü (bugünkü Dağönü), "cordanlı" ise sülale adını göstermektedir. Peki Cordan nereden geliyor?

Bu soruyu üç bağımsız akademik kaynak tutarlı biçimde yanıtlamaktadır: Cordan, bir Kıpçak Türk boy adıdır. Üç kaynak da aynı sonuca ulaşmaktadır; birbirini hem teyit hem tamamlamaktadır.

📚 Akademik Kaynak [1] — Hakemli Dergi Makalesi
Doğu Karadeniz Kıpçakları
Tellioğlu, İ. (2015). Karadeniz Araştırmaları, Cilt 12, Sayı 48, ss. 59-78.  ·  Prof. Dr., Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Tarih Bölümü
Bu makale, Cordanoğulları ailesinin kökünü en doğrudan belgeleyen kaynaktır. Tellioğlu, tapu tahrir defterleri ve Osmanlı kayıtlarına dayanarak şu tespiti yapmaktadır:

"Curtan/Cordan/Jortan/Yortan boyundan isim alan yerleşmeler de dikkat çeker. Arhavi'deki Curtan/Cordan köyü, Cordan yaylaları ve Cordan deresi ve Çaykara'ya bağlı Dağönü (Hanlut) köyünün Cordanlı mahallesi Cordanlardan adını almıştır."

Makale ayrıca Osmanlı tahrir defterlerine dayanarak Yusufeli/Demirkent nahiyesinde Osmanlı öncesine ait Cordan/Yortan beye ait mülklerden söz etmektedir. Bu, sülale adının bölgede yalnızca bir yer adı değil, bir hâkim aile adı olarak da işlev gördüğünü kanıtlamaktadır.

Tellioğlu, Of kazasındaki Solaklı ve Büyükdere vadilerinde 10-12.000 haneye ulaşan Hristiyanların Rum kaynaklarına göre Türk kökenli (yani Kıpçak) olduğunu da belgelemekte; bunların 17. yüzyılda İslamiyet'i benimsediğini kaydetmektedir. 1923 mübadelesinde ise Hristiyan kalan Kıpçaklar Yunanistan'a göç etmek zorunda bırakılmış; Türkçeden başka dil bilmedikleri için Yunanlılarla anlaşamamışlardır.
→ Makale Sayfası ↓ PDF İndir Karadeniz Araştırmaları, Cilt 12, Sayı 48, 2015
📚 Akademik Kaynak [2] — Hakemli Dergi Makalesi
Kıpçakların Çortan/Çorton/Curtan/Cordan/Yortan/Yordan Boyu Hakkında
Kıldıroğlu, M. (t.y.). BELGÜ — Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi.  ·  Yrd. Doç. Dr., Ardahan Üniversitesi, İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü
Cordan adını doğrudan başlık olarak alan bu makale, boyun Altaylar'dan Anadolu'ya uzanan iskân tarihini belgeler. Temel tespitler:

◆ Adın anlamı: Çortan/Cordan, Kuman lehçesinde "turna balığı" anlamına gelir. Altay, Türkmen, Kırgız, Kazak, Uygur, Tatar, Özbek dillerinin tamamında bu anlam korunmuştur.
◆ Boy kimliği: Batı Deşt-i Kıpçak boylarından biridir; Altaylar'dan Gürcistan üzerinden Anadolu'ya ulaşmıştır.
◆ Türkiye'de özgün çalışma: Yazar, Kıpçak boylarının Türkiye iskânına ilişkin araştırmaların son derece kısıtlı olduğunu vurgular; bu nedenle makale alanda nadir kaynaklardan biridir.
↓ PDF İndir BELGÜ Dergisi, DergiPark
📚 Akademik Kaynak [3] — Sempozyum Bildirisi (Tam Metin)
Tarihi Seyir İçinde Çaykara
Öksüz, H. & Altunbay, M. (2002). Çaykara'nın Manevi ve Kültürel Değerleri Sempozyumu, Trabzon, Türkiye, 1-3 Ocak 2002, ss. 17-44. (Tam Metin Bildiri)  ·  Çaykara Gazetesi çevrimiçi erişim ↗
Bu sempozyum bildirisinde, Cordan sülalesinin Kumanlara bağlı olduğu ve sülale adının Arhavi ile Çaykara'da köy, mahalle, dere ve tepe adı olarak yaşadığı aktarılmaktadır. Bildiri ayrıca Cordan sülalesinin coğrafi yayılımı ve farklı kimlik biçimlerine ilişkin şu tespiti içermektedir: Gürcistan'dakiler Gürcü, Batum'dakiler Acara, Arhavi'dekiler Laz, Trabzon'dakiler Türk kimliğiyle anılmıştır.
→ Çevrimiçi Erişim
🔢 "Cordan" Adının Farklı Coğrafyalardaki Yazılış Biçimleri

Kıldıroğlu [2] ve Tellioğlu [1]'nun makalelerine göre aynı boy adı farklı Türk lehçelerinde ve coğrafyalarda şu biçimlerde karşımıza çıkmaktadır:

Cordan Çortan Çorton Curtan Cortan Cordon Jurtan Jertan Jordan Yordan Yortan Şortan

Kuman lehçesindeki anlamı: "turna balığı". Kaynak: Kıldıroğlu [2]; Tellioğlu [1], s. 70.

🌐 Cordan Sülalesinin Coğrafi Yayılımı
🇹🇷 Trabzon / Of / Çaykara
Cordanoğulları burada Müslüman Türk kimliğiyle yaşamıştır. Dağönü (Hanlut) köyünün Cordanlı mahallesi adını doğrudan bu boydan almıştır (Tellioğlu [1], s. 70).
🇬🇪 Gürcistan
Gürcistan'a yerleşen Cordan sülalesi fertleri kendilerini Gürcü olarak tanımlamıştır (Çaykara Gazetesi [3]).
🇧🇪 Batum / Acara
Batum bölgesindekiler Acara (Gürcü-Müslüman) kimliğiyle anılmaktadır (Çaykara Gazetesi [3]).
🇹🇷 Arhavi / Artvin
Arhavi'deki Cordan köyü, Cordan yaylaları ve Cordan deresi bu boydan adını almıştır (Tellioğlu [1], s. 70).
🇬🇷 Yunanistan (1923)
Hristiyan kalan Kıpçaklar 1923 mübadelesinde Yunanistan'a gönderildi; Türkçeden başka dil bilmedikleri için Yunanlılarla anlaşamadılar (Tellioğlu [1], s. 73).
📚 Kıpçak Kökü
Tüm bu kolların ortak kökeni: 12. yüzyılda Gürcistan üzerinden Doğu Karadeniz'e gelen Kuman / Kıpçak Türk boyları (Tellioğlu [1], s. 64-66).
📚 Akademik Kaynakça

[1] Tellioğlu, İ. (2015). Doğu Karadeniz Kıpçakları. Karadeniz Araştırmaları, 12(48), 59-78.  [Makale Sayfası ↗]  [PDF ↓]

[2] Kıldıroğlu, M. (t.y.). Kıpçakların Çortan/Çorton/Curtan/Cordan/Yortan/Yordan boyu hakkında. BELGÜ — Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi.  [PDF ↓]

[3] Öksüz, H. & Altunbay, M. (2002). Tarihi seyir içinde Çaykara. Çaykara'nın Manevi ve Kültürel Değerleri Sempozyumu, Trabzon, 1-3 Ocak 2002 (ss. 17-44).  [Çevrimiçi Erişim ↗]

[4] Sanlier-Zando. (t.y.). Aşağı Kışlacık Köyü tarihi ve aile kayıtları.  [Siteye Git ↗]

🔗 Diğer Kaynaklar: Wikipedia — Dağönü, Hayrat · koylerim.com — Dağönü Köyü · ozhanozturk.com — Of, Hayrat, Çaykara Tarihi